“Logistiek op leven en dood.†Zo stond het op 6 mei 2008 in de krant. Een wervelstorm met hevige regenval zette grote gebieden in Myanmar (het vroegere Birma) onder water. Duizenden doden en een veelvoud aan daklozen waren het gevolg.
Gelukkig schiet dan de logistieke machine van Artsen Zonder Grenzen vliegensvlug in actie. Door een snelle en doeltreffende interventie kon erger voorkomen worden. Een groot deel van die hulp werd vanuit België verstuurd, meer bepaald vanuit het distributiecentrum MSF Supply in Merchtem.
“In zo’n crisissituatie als in Myanmar kunnen wij heel snel paraat staan, binnen de 24 uur zijn wij klaar om de hulpgoederen naar het rampgebied te vliegen. Meestal gaat na zo een ramp een kleine ploeg van een drietal mensen ter plaatse. Zij analyseren wat er nodig is. In het geval van Myanmar was in de eerste plaats veel materiaal nodig om onderdak te bieden. We hebben dus in eerste instantie veel materiaal zoals tenten en plastic zeilen klaargemaakt voor transport.
Het eerste wat we doen in zo’n crisissituatie, is het gewicht en het volume bepalen van alles wat we willen versturen. Dan gaan we op zoek naar vliegtuigen die binnen 24 uur kunnen vertrekken richting het noodgebied. We kunnen dus in principe heel snel ter plaatse zijn. In het geval van Myanmar hadden we echter veel problemen met de overheid van het land. We hebben overleg gepleegd met onder meer de ambassade van Myanmar, maar pas na ongeveer een week kregen we de toestemming om alles te transporteren. Zo is kostbare tijd verloren gegaan … ook al stond bij ons alles al lang klaar voor verzending.â€
Een extra moeilijkheid is natuurlijk dat de goederen meestal naar landen gestuurd worden waar de logistieke infrastructuur allesbehalve goed is.
Slechte of zelfs geen wegen, een gebrek aan goed materiaal … De crisissituatie maakt het alleen maar erger. Daarom is het belangrijk dat wij onze hulpgoederen heel goed en stevig verpakken zodat ze tegen een stootje kunnen. Ter plaatse wordt meestal met plaatselijke mensen samengewerkt om de goederen te lossen en verder te verdelen. Als we de toestemming gekregen hebben om de goederen het land binnen te brengen, krijgen we doorgaans hulp van de overheid bij de logistiek ter plaatse.
Na de eerste bestelling komen er nog opvolg-orders die we daarna opsturen. Voor Myanmar zijn er in totaal vijf volle vliegtuigen ver- trokken met een grote verscheidenheid aan goederen.
Â
Alles kits?
Dat ze zo snel kunnen werken, heeft veel te maken met de hulpgoederen die ze in kits kunnen versturen. Zo een kit is vaak een kartonnen doos die verschillende goederen bevat. Het logistieke centrum doet dus meer dan alleen goederen aankopen en ze versturen. Zo heb je bijvoorbeeld een vaccinatiekit met alle materiaal om 10.000 vaccinaties uit te voeren. Kom je in een gebied waar 100.000 vaccins nodig zijn, … dan bestel je gewoon tien van die kits. In totaal zijn er 500 verschillende kits. Die kunnen heel divers zijn en aangepast aan het werk van AZG. Zo is er een kit waarin een rugzak vol doktersmateriaal zit om te gebruiken in onherbergzame gebieden, of een kit met onder meer voedsel om drie dagen te overleven. Als medewerkers actief zijn in gevaarlijke gebieden, is er zelfs een identificatiekit met materiaal om duidelijk te maken dat ze deel uit maken van een humanitaire organisatie, met logo’s van AZG, afbeeldingen dat ze niet gewapend zijn enzovoort. De kits kunnen heel groot zijn. Er is een kit van 20 m³ waarin een volledig ziekenhuis zit, inclusief operatietafel en -materiaal. Door gebruik te maken van die kits kan veel sneller gewerkt worden … en dat is nodig bij logistiek op leven en dood.
4x4 is heel gewoon
Op zich verschilt MSF Supply niet zoveel van een commercieel distributiecentrum. Goederen van over heel de wereld komen binnen en het centrum verspreidt ze in de gebieden waar ze nodig zijn. De goederen vertrekken vanuit Merchtem met vrachtwagens, maar van daaruit wordt 60% over zee verscheept (minder dringende goederen) en 40% met het vliegtuig. Er is wel een grote verscheidenheid aan goederen. Bij MSF Supply is het transport van een zodiac of een 4x4-terreinwagen een heel normale zaak. Ook de kits zijn opvallend, zeker die waar medicijnen in zitten. Het is ook noodzakelijk dat de vervaldata van de medicijnen in die kits niet overschreden worden. Op elk moment moeten medewerkers dus weten op welke plaats een bepaald medicijn met een bepaalde vervaldatum zich bevindt. De kits moeten ze regelmatig opfrissen en voorzien van nieuwe medicijnen.
Bepaalde medicijnen moeten gekoeld getransporteerd worden, en dat is zeker niet evident in logistiek moeilijke gebieden. Ze maken daarom gebruik van apparaatjes en temperatuurgevoelige etiketten die de temperatuur in de gaten houden. Als een pakket medicijnen aankomt in Congo, kunnen de mensen ter plaatse snel nagaan of de medicijnen niet bevroren zijn en niet boven de 8° C zijn geweest. Belangrijk, maar niet evident in de moeilijke situaties waar AZG vaak in werkt.
In dit knap filmpje zie je hoe het World Food Programme zijn logistiek organiseert voor de toelevering van hulpgoederen.